Stress lo âu ở tuổi vị thành niên và biện pháp dự phòng

Nghiên cứu đã cho thấy, có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa stress lo âu với giới tính và học lực, đó là, giới nữ có tỷ lệ stress lo âu cao hơn ở giới nam (44% so với 29%), bên cạnh đó, học sinh sống ở trọ có tỷ lệ stress lo âu cao hơn học sinh sống ở gia đình mình (44% so với 37%).

Ơ Mỹ, hơn 30 năm trước, tuổi vị thành niên (VTN) là nhóm tuổi không được quan tâm về sức khoẻ (1). Trên thực tế, tỷ lệ chết ở những người thuộc nhóm tuổi từ 15 đến 24 tăng một cách đáng kể trong những năm từ 1960 đến 1980 (3). Người ta thấy, các lựa chọn nguy hiểm cho sức khoẻ cá nhân rất thường gặp trong độ tuổi VTN. Theo thống kê, 1/3 số học sinh trung học thường xuyên hút thuốc, trong đó có 1/5 bắt đầu hút thuốc từ 11 tuổi. Ở lứa tuổi 15, có 8 trong số 10 VTN đã uống rượu, trong đó có 1/3 VTN ở tình trạng ngộ độc rượu và 2/3 VTN trong số này đã dùng quá mức rượu. Ở tuổi 18 thì 1/4 số con gái đã có thai, khoảng 1/4 số học sinh trung học có ý đồ tự tử. Có 25% người nhiễm HIV là ở lứa tuổi VTN. Có 50% VTN chết là do bị giết, tự tử, hoặc bị tai nạn xe máy. Người ta cũng thấy, phần lớn các trường hợp bệnh tật và chết của VTN có thể phòng tránh được, nhưng hiệu quả của các can thiệp cộng đồng và y tế vẫn chưa rõ ràng.

lo-au

Cũng những nghiên cứu ở Mỹ, người ta thấy rằng, rối loạn lo âu quá mức thường xảy ra nhất ở những trẻ em tuổi học tiểu học và những em ở giai đoạn đầu của tuổi vị thành niên (2). Những em này trải qua sự lo sợ thái quá trước những hoàn cảnh xung quanh nơi chúng được đánh giá. Sự đáp ứng của chúng bao gồm tự thấy có lo âu lớn, suy ngẫm quá nhiều về các sự kiện tương lai, và những kêu ca về chức năng thân thể như các cơn đau đầu và đau dạ dày (2). Chúng có tinh thần tự phê bình cao và thường yêu cầu người lớn bảo đảm lại. Bề ngoài, những đứa trẻ này có biểu hiện bồn chồn hoặc căng thẳng do thiếu khả năng thư giãn. Stress tuổi học đường ở trẻ VTN do lo âu quá mức đúng đang là một vấn đề thời sự đáng được quan tâm ở nhiều nước hiện nay, trong đó có Việt nam. Tuy nhiên, nghiên cứu về vấn đề này ở Việt Nam hiện chưa nhiều.

Trở lại với nghiên cứu về Stress lo âu ở học sinh THPT tại một trường ở Phan Thiết (4), quan sát ở nhiều góc độ để tìm hiểu mối quan hệ của stress, người ta thấy rằng, ở góc độ nào, cũng thấy stress lo âu có liên quan đến một hay nhiều vấn đề. Ví dụ, ở góc độ gia đình, người ta thấy có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa stress lo âu với sức khỏe người thân và với những áp lực, kỳ vọng học tập từ gia đình. Đó là, có 5% trong tổng số học sinh thường hay bị stress lo âu về kinh tế gia đình, 45% trong tổng số học sinh thường hay bị stress lo âu do sức khỏe thành viên trong gia đình mình, 33% trong tổng số học sinh thường hay bị stress lo âu vì áp lực, kỳ vọng học tập từ gia đình và 78% trong tổng số học sinh thường hay bị stress lo âu vì xung đột trong quan hệ gia đình. Đứng từ góc độ nhà trường, có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa stress lo âu với những áp lực học tập và áp lực thi cử, đó là có 29% học sinh thường hay bị stress lo âu vì áp lực thi cử và 33% học sinh thường hay có stress lo âu vì áp lực học tập ở trường. Nghiên cứu cũng cho thấy, 70% trong tổng số học sinh thường hay bị stress lo âu vì học môn học không thích, 48% trong tổng số học sinh bị stress lo âu vì không hợp thầy cô, 25% trong tổng số học sinh thường hay có stress lo âu về an ninh của trường. Đứng từ góc độ bản thân học sinh, có stress lo âu với những cạnh tranh trong học tập, với ngoại hình bản thân, với những bệnh lý liên quan đến học tập như bệnh cận thị và có liên quan cả với việc không đều đặn tập thể dục thể thao. Mặt khác, ở góc độ xã hội, nghiên cứu còn thấy có stress lo âu liên quan với việc thiếu bạn bè thân và về an ninh nơi ở.

Tóm lại, nghiên cứu thấy rằng, tỷ lệ học sinh có stress lo âu là khá cao (4). Ở nước ngòai, trước đây, cũng đã có một nghiên cứu cho thấy, để điều trị cho những trẻ em bị rối loạn lo âu quá mức, người ta đã gợi ý, cần có sự kết hợp rèn luyện thư giãn và giao tiếp xã hội có kế hoạch, giải pháp này dường như sẽ có lợi cho trẻ. Ở đề tài này, để làm giảm stress lo âu, tác giả nhận thấy rằng, cần có sự phối hợp dự phòng stress cho các em ngay từ bản thân các em, bên cạnh có sự chủ động phối hợp của gia đình, nhà trường và xã hội để giúp các em có sự hỗ trợ về tâm lý, sinh lý, giúp các em có thể tiếp cận dần với những hòan cảnh khó khăn có thể xảy ra và các em không bị đối mặt quá sốc hay khủng hỏang trước những tình huống bất ngờ. Đón nhận stress là điều không tránh khỏi trong cuộc sống, chính stress sẽ làm các em trưởng thành hơn, vững vàng hơn và giúp các em có thể đối phó một cách đúng đắn và sáng suốt hơn.

BS Nguyễn Doãn Thành