Thể dục, làm vườn và cấp phát thuốc: hiệu quả trong kiểm soát các bệnh không lây ở khu vực Thái Bình Dương

Các hoạt động như câu lạc bộ thể hình ở quần đảo Cook, chăm sóc vườn nhà ở Kiribati và cấp phát thuốc tại Liên bang Micronesia có những điểm tương đồng? Đây là những hoạt động nằm trong Gói can thiệp thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO’s Package of Essential NCD interventions – viết tắt là PEN) nhằm kiểm soát bệnh không lây tại khu vực Thái Bình Dương. Tỷ lệ tử vong do các bệnh không lây tại khu vực Thái Bình Dương chiếm 75% tổng số các ca chết. Gói can thiệp thiết yếu của WHO với chi phí hợp lý, khả thi và hiệu quả kinh tế được xem là lựa chọn tối ưu cho kiểm soát bệnh không lây.

training

PEN là một loạt các can thiệp dựa trên bằng chứng nhằm làm giảm tỷ lệ chết sớm và tác hại của các bệnh như bệnh tim, đột quỵ, cao huyết áp, đái tháo đường, ung thư, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và thấp tim.

Các can thiệp bao gồm tư vấn bữa ăn lành mạnh, hoạt động thể lực, cai thuốc lá và giảm tác dụng có hại của rượu. Những can thiệp này cũng bao gồm những khuyến nghị cụ thể về các loại thuốc và những hoạt động hiệu quả nhất trong phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị các bệnh không lây cũng như những biến chứng của chúng một cách hiệu quả nhất.

Đó là phần chính – ngoài ra PEN còn làm nhiều hơn thế. Thực hiện PEN còn có nghĩa là tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu thông qua huấn luyện nhân viên y tế, đảm bảo nguồn cung cấp thuốc, mua sắm trang thiết bị điều trị, duy trì hệ thống thống kê báo cáo số liệu và các phác đồ can thiệp.

Quần đảo Cook  – các phòng khám sức khỏe và các hoạt động khác

Tại quần đảo Cook, PEN đã bắt đầu với 5 phòng khám. Ví dụ ở đảo Aitutaki, câu lạc bộ thể dục Neke hướng dẫn các bài luyện tập hàng ngày; và tham vấn cho các vị lãnh đạo địa phương về xây dựng kế hoạch trong thời gian tiếp theo.

Kiribati – phát triển vườn

PEN đang được triển khai tại 5 phòng khám ở Tarawa, thủ đô của Kiribati. Vai trò của PEN sẽ được mở rộng hơn trong năm nay ở Tarawa và những đảo lân cận, vì Kiribati đã cam kết với PEN trong kế hoạch y tế quốc gia.

Trong chương trình của PEN tại Kiribati, các y sĩ và y tá phối hợp với cộng đồng để gây dựng các vườn rau quả và tổ chức các hoạt động thể thao cũng như các cuộc thi giảm cân.

risk_prediction_chart_large

Liên bang Micronesia – chuyển biến tại các trung tâm cấp phát thuốc

PEN đang sắp xếp lại các trung tâm cấp phát thuốc, thành lập các nhóm và thực hiện khuyến khích bệnh nhân cũng như nhân viên ở toàn Liên bang Micronesia. Ví dụ ở Pohnpei, tầng thượng của phòng khám bệnh Kolonia được chuyển thành trung tâm tập aerobic. Trong khi các bệnh nhân và nhân viên y tế tập luyện theo tiếng nhạc trên tầng thượng thì các bệnh nhân và nhân viên ở các phòng khác có thể trao đổi và chia sẻ các câu chuyện củng như những mối quan tâm của họ về việc chăm sóc sức khỏe cá nhân.

Tại Fiji – Đánh giá nguy cơ – việc làm dễ nhận thấy

Các lợi ích từ PEN đã được nhận thấy rõ ở Fiji. Sử dụng biểu đồ đánh giá nguy cơ của Tổ chức Y tế Thế giới, hơn một nửa số bệnh nhân ngoại trú thường xuyên nay được xếp vào nhóm có nguy cơ thấp đối với bệnh tim mạch.

Biểu đồ nguy cơ bệnh không lây

Các biểu đồ dự tính nguy cơ của WHO sử dụng các biến số dễ đo lường để định lượng nguy cơ bệnh tim mạch của người dân trong 10 năm. Các biến gồm tuổi, giới, huyết áp, hút thuốc lá, đái tháo đường và cholesterol tổng. Rủi ro mắc bệnh của một người có thể được xếp loại là đỏ, vàng hoặc xanh tùy theo mức độ nguy cơ.

Bằng việc áp dụng biểu đồ nguy cơ, khối lượng công việc tại các phòng khám ngoại trú đã giảm xuống rõ rệt, và các nhân viên y tế có nhiều thời gian hơn cho những đối tượng nguy cơ cao. Đồng thời, những đối tượng có nguy cơ thấp sẽ tham gia thảo luận nhóm với các chủ đề về ăn kiêng, loại thuốc điều trị và hoạt động thể lực.

Hướng tới các mục tiêu toàn cầu về bệnh không lây

PEN sẽ được thực hiện lần lượt ở khắp các quốc đảo và các vùng lãnh thổ khu vực Thái Bình Dương như là một trong những biện pháp làm giảm tỷ lệ mắc bệnh không lây và các yếu tố nguy cơ xuống 25% vào năm 2025. Các can thiệp khác nữa cũng được thực hiện song song như chương trình chế độ ăn giảm muối và thuế thuốc lá.

Lược dịch theo WHO

Nguyễn Bích Hà